به سوی خدا

منبع:وبلاگ اختصاصی مهراب خادمی پور

به  طور کلی حیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به چهار دوره تقسیم می شود.در این ادوار افرادی به عنوان فرمانده کل سپاه  فعالیت کرده اند که در ادامه به آن      می پردازیم:

دوره ی اول:شکل گیری و انسجام سپاه

در نخستین ماه های انقلاب اسلامی گرایش های مختلف انقلابی، برای صیانت و پاسداری از نظام نوپا هسته هایی نظامی را به عنوان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شکل داده بودند. این گروه ها عبارتند از: 1-عده‌ای تحت فرمان حجت الاسلام لاهوتی (سال 60 در زندان درگذشت) در پادگان باغشاه تهران مستقر بودند. 2- عده‌ای دیگر که نزدیکی فکری به نهضت آزادی و دولت موقت داشتند تحت فرماندهی محسن سازگارا (مخالف کنونی نظام اسلامی و قائل به سکولاریسم) در ساختمان مرکزی ساواک در سلطنت آباد تهران بودند و3- عده‌ای از مبارزان و زندانیان سیاسی قبل از انقلاب تحت فرماندهی عباس آقا زمانی(ابوشریف) در پادگان جمشیدیه تهران استقرار داشتند. 4- جريان ديگري نیز به رهبري شهيد محمد منتظري  تحت عنوان سادجا شكل گرفته بود.

در اردیبهشت ماه 1358 با مصوبه شورای انقلاب چهار گروه فوق با هم ادغام شد و نخستین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تأسیس گردید.همچنین با تصویب شورای انقلاب جواد منصوری که سابقه عضویت در حزب ملل اسلامی را داشت از میان هفت نفر اولیه و سه نفر نهایی به عنوان نخستین فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب شد. وی سپس به وزارت امورخارجه رفت و به عنوان معاون وزیر و سفیر فعالیت نمود.ایشان اکنون (پس اخذ مدرک دکتری استاد) و پژوهشگر تاریخ معاصراست و تألیفات و پژوهشهای متعددی در این زمینه دارد.ایشان بازمانده انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت شهید بهشتی و ۷۲ تن از یارانش است.

پس از چند ماهی عباس دوزدوزانی فرمانده سپاه شد که به علت مخالفتهای رییس جمهور وقت کنار رفت. آقای دوزدوزانی بعداً نماینده مجلس شد.ودر سالهای

بعد مشاور رییس جمهور گردید.ایشان هم اکنون دوران بازنشستگی خود را می گذراند.

بعد از آن عباس آقا زمانی مشهور به ابوشریف که قبلاً مسئول عملیات سپاه بود به فرماندهی سپاه منصوب شد.ولی حکم فرماندهی سپاه را بدون امضاء امام خمینی(ره) نپذیرفت و پس از یک ماه استعفا داد. بعد از آن ایشان به عنوان سفیر به پاکستان رفتند و پس از اتمام مأموریت برای سالهای زیادی آنجا به همکاری با مجاهدان پرداختند(اخیراً به ایران بازگشته اند).

لازم به ذکر است سه نفر فوق  قبل از انقلاب عضو حزب ملل اسلامی  به و بعد سازمان حزب الله بودند.

پس از استعفای ابوشریف بنی صدر مرتضی رضایی را فرمانده  سپاه کرد که وی هم حکم فرماندهی بدون امضاء امام را فاقد اعتبار دانست.لذا پس از امضاءامام(ره) حدود یکسال فرمانده سپاه شد. ایشان که به سردار بدون تصویر (چون تصاویر کمی از ایشان در دست است)سپاه معروف هستند ، بعدها در دهه ی هفتاد به حکم مقام معظم رهبری(مد ظله) به سمت قائم مقام سپاه منصوب شدند. این دوره دوسال طول کشید و از مهترین رویدادهای آن دفع غائله کردستان،کودتای نافرجام پایگاه شهید نوژه،تسخیر سفارت آمریکا و ماجرای طبس بود. سپاه در این دوره فاقد انسجام و سازماندهی مدون بود و نیروها بیشتر به  خاطر انجام تکلیف کار می کردند.آنها گرفتن دستمزد را کسر شأن انقلابی خود می دانستند.

دوره ی دوم: دوران فرماندهی سردار سرلشکرمحسن رضایی

در سال 1360 شورای فرماندهی سپاه به فرمان امام خمینی (ره) (از آن سال به بعد امام(ره) فرمانده کل قوا بود) سه نفر را که از نامزدهای  هفت نفره اولیه بودند، برای فرماندهی سپاه معرفی کرد. این سه نفر عبارت بودند از :1-شهید بروجردی، 2- شهید کلاهدوز، 3- محسن رضایی . به دنبال درخواست شفاهی محسن رفیق دوست (از اعضای شورای فرماندهی سپاه) شهید بروجردی  بودن در فرماندهی سپاه را نپذیرفت و با تأکید برخوب بودن دو نفر دیگر  عدم آمادگی خود را اعلام کرد.شورای فرماندهی نیز در مورد شهید کلاهدوز به اتفاق نظر رسید. آقاي رفيق دوست با اشاره به اين نكته كه شهيد كلاهدوز صبح زود فرداي آن روز به منزل ايشان مراجعه كرده از قول شهيد بزرگوار مي‌گويد: «از زير عبايش قرآني درآورد و مرا به آن قرآن قسم داد كه او را فرمانده نكنيم، دليلي هم براي اصرار خواسته خود مطرح كرد. پرسيدم چه‌كار كنيم؟ گفت محسن را انتخاب كنيد».و شورای فرماندهی نیز محسن رضایی را به امام(ره)معرفی کرد.

سبزوار رضایی میرقائد قبل از انقلاب دانشجوی رشته ی مکانیک بود که با عضویت در گروه چریکی اسلامی منصورون علیه رژیم شاه مبارزه می کرد.پس از انقلاب سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی از ائتلاف این گروه با شش گروه دیگر چریکی شکل گرفت. او که در این سالها به محسن رضایی مشهور بود در نخستین سال تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وارد این مجموعه شد و نشان داد که چگونه می توان با تجهیزات اندک ،ارتش تا دندان مسلح( از حیث تجهیزات) رژیم بعثی عراق را زمین گیر کرد و شکست داد. بنابراین امام خمینی(ره) با توجه به شناختی که از او پیدا کرده بود، حکم فرماندهی سپاه را با نام محسن رضایی به وی اعطا کرد.پس از آن سبزوار رضایی نام خود را  رسماً به محسن رضایی تغییر داد و مدت شانزده سال فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شد. 

ایشان پس از 16 سال که فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودند از این سمت استعفا داده و به حکم مقام معظم رهبری(مدظله) دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام شدند.همچنین پس از جنگ تحصیلات خود را دررشته ی اقتصاد ادامه دادند و موفق به اخذ دکترای این رشته از دانشگاه تهران شدند.دکتر محسن رضایی تألیفات متعددی در زمینه ی اقتصاد و غیر ازآن دارد.کاندیداتوری در انتخابات سال 1378 مجلس شورای اسلامی،کاندیداتوری در انتخابات سال 1384 ،1388 و 1391 ریاست جمهوری و نیز تأسیس سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی در سال 1357 و حزب ایستادگی ایران اسلامی در سال 1389،  علاقه ی فراوان ایشان به سیاست را نشان می دهد.

مهمترین رویدادهای این دوره جنگ تحمیلی عراق علیه ایران(که از دوره قبل آغاز شده بود)،دفع ضد انقلاب،ایجاد حفاظت اطلاعات در سپاه،تأسیس دانشگاه امام حسین(ع)، دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله ، دانشکده فرماندهی سپاه و قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء می باشند. 

دوره ی سوم: دوران فرماندهی سردار سرلشکر سید یحیی صفوی

این دوره با فرماندهی سید یحیی صفوی مشهور به رحیم صفوی ، در اواسط سال 1376 آغاز شد.وی که معاونت عملياتي منطقه جنوب، معاون عمليات كل سپاه، فرمانده نيروي زميني سپاه و قائم مقام سپاه در دوره ی قبل بود بعد از استعفای محسن رضایی به حکم رهبر معظم انقلاب اسلامی فرمانده سپاه شد. صفوي در سال 51 و در دوران دانشجويي خود، مبارزات سياسي‌اش را شروع و با همرزمان خود همچون شهيد باكري، كانون دانشجويان مسلمان دانشگاه تبريز را تشكيل داد.وي در قيام سال 56 مردم تبريز، به دست نيروهاي ساواك مجروح و تحت تعقيب قرار گرفت از اين رو مجبور به ترك ايران و حضور در كشورهاي سوريه و لبنان جهت آموختن جنگهاي چريكي شد.يحيي صفوي از اولين روزهاي انقلاب در كميته دفاع شهري به عنوان فرمانده عمليات كميته نقش مهمي را ايفا كرد و با تاسيس سپاه پاسداران، به عنوان يكي از مؤسسين آن در مسئوليتهاي فرماندهي عمليات سپاه اصفهان و با شروع غائله كردستان به عنوان فرمانده عمليات سنندج و فرمانده سپاه كردستان به مقابله با ضد انقلاب پرداخت.

سردار سرلشکر صفوی پس از 10 سال حضور به عنوان فرماندهي كل سپاه پاسداران، به حکم مقام معظم رهبری (مدظله) از این سمت کنار رفت و به عنوان دستيار و مشاور عالي فرماندهي كل قوا در امور مرتبط با نيروهاي مسلح منصوب شد.

ایشان که قبل از انقلاب لیسانس خود را در رشته ی زمین شناسی گرفته بود، پس از انقلاب تحصیلات خود را ادامه داد و موفق به اخذ مدرک دکتری در رشته جغرافیایی سیاسی شد.و 8 جلد كتاب از جمله "مقدمه‌اي به جغرافياي نظامي ايران" در 5 جلد و كتاب درآمدي نو به جغرافياي سياسي (ترجمه مشترك( تألیف نمود.همچنين سرلشگر صفوي سابقه ی 10 سال عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع) در كسوت استادياري دارد.وي به خاطر تاليف اين كتب و 18 مقاله، به عنوان مولف برتر حوزه نظامي و امنيتي نيز انتخاب شده بود.

حادثه ی موسوم به كوي دانشگاه ،توجه ويژه‎ به نيروي مقاومت بسيج و افزایش بسیجیان تا 12 ميليون نفر و 2 هزار گردان عاشورا و الزهرا، بالا بردن توان موشكي سپاه براي مقابله با تهديدات هواپايه، حمله آمريكا به افغانستان در سال 2001 و عراق در سال 2003 ،از رویدادهای مهم این دوره بودند.

دوره ی چهارم: دوران فرماندهی سردار سرلشکر محمد علی جعفری

فرماندهی سردار محمد علی جعفری دوره چهارم از سال 1386 با فرماندهی سرلشکر محمد علی جعفری مشهور به عزیز جعفری مسئول سابق عملیات ستاد مشترک و جانشین نیروی زمینی سپاه، فرمانده نیروی زمینی سپاه از سال 1371 به مدت 13 سال ( که در 5 سال آخر آن مسئولیت فرماندهی قرارگاه ثارالله تهران نیز بر عهده وی بود) و بالاخره مسئول مرکز تحقيقات راهبردی سپاه در سال1384 ، به حکم مقام معظم رهبری (مدظله) آغاز می گردد.  وی سال 1356، در رشته معماری در دانشگاه پذیرفته شد و فعالیت‌های سیاسی خود را نیز در همان دوران شروع کرد . انجمن اسلامي ، كتابخانه اسلامي و گروه كوهنوردي در دانشكده تشكيل داد، در جریان مبارزات مردم انقلابی تهران، همدوش مردم و دانشجویان در تظاهرات شرکت کرد و در آستانه پیروزی انقلاب نیز دستگیر و به زندان افتاد در سال ‪ ۱۳۵۸به‌عنوان نماينده دانشكده در انجمن اسلامي دانشگاه تهران حضور داشت و در اشغال لانه جاسوسي آمريكا در تهران. فعال بود. پس از ماجرای انقلاب فرهنگی و بسته‌شدن دانشگاه‌ها، در جهاد علمی دانشگاه به فعالیت ادامه داد و پس از شروع جنگ به عنوان یک بسیجی عازم جبهه‌ها شد و در سال 1360 به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد.او تا پايان جنگ به‌صورت پيوسته به عنوان فرمانده قرارگاه‌هاي عمليات غرب و جنوب مشغول خدمت شد كه از آن جمله مي‌توان به معاونت عمليات سپاه سوسنگرد و فرماندهي تيپ عاشورا، قرارگاه قدس و قرارگاه نجف  اشاره كرد و پس از پایان جنگ برای ادامه تحصیل به دانشگاه مراجعه کرد و در سال 1371 موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته معماری شد. تغییرات ساختاری در سپاه های استانی ، تقویت چشمگیر بخش سایبری سپاه که در فضای اینترنت به فرماندهی پدافند سایبری مشهور شد (گوشه ایی از خدمات آن در سالهای اخیر در قالب عملیات گرداب ( سایتهای مستهجن ) و از کار انداختن شبکه ی جاسوسی سایبری سیا در فروردین 89 ) ، ورود و مقابله ی بسیج به بحث تهدیدات نرم، بدست گرفتن مسئولیت امنیت خلیج فارس و حضور در خلیج عدن، گسترش و تقویت نیروی هوافضای سپاه، برخی تغییرات در راستای گسترش اشراف اطلاعاتی سپاه،اغتشاشات پس از انتخابات سال 88 رویدادهای مهم این دوره اند

ایشان پس از گذشت شش سال همچنان فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستند.